KÖPEKLERDE DİABETES MELLİTUS (DM)—ŞEKER HASTALIĞI

Şeker hastalığı, insülin hormonu yetersizliğine bağlı olarak vücutta şekerin metabolize edileme mesiyle şekillenen kronik bir endokrinal (hormonal) hastalıktır.

İnsülin pankreas tarafından salgılanan bir hormondur. Görevi glikozu parçalayan glukoz enziminin depolanması ve protein-yağ-karbonhidrat mekanizmasını düzenlemektir. Alınan besinlerdeki karbonhidrat midede parçalanarak şekere dönüşür. Vücut ihtiyaç duyduğu enerjiyi bu şekerden karşılar. Kandaki şeker oranı artınca, pankreas şeker oranını dengelemek için insülin salgılar. İnsülin hücrelere girecek olan şekere hücre kapılarını açan bir anahtar vazifesi görür. İhtiyaç fazlası şeker yine insülin yardımıyla karaciğer ve kaslarda depolanır. İnsülinin yetersizliği durumunda kandaki şeker oranı kontrolsüz bir şekilde artar ve bu sistemin çalışması aksar.

Diabetes Mellitus orta yaşlı ve yaşlı köpeklerde daha sık görülür. Pik yaptığı yaş dönemi 7-9’ dur. Her cins köpekte görülebilir. Australian Terrier, Samoyed, Schnauzer, Bichon Frise, Cairn Terrier, Keeshond, Spitz, Fox Terrier ve Poodle ırkları şeker hastalığına yatkın ırklardır. Juvenile (yavru-genç) form DM genellikle köpek 1 yaşına gelmeden ortaya çıkar. Hastalığın teşhisi için laboratuar testleri yeterlidir. Hastalığın yarattığı hasarı tespit etmek için başka tetkikler gerekebilir. İyi bakılan köpekler hastalık ortaya çıktıktan sonra ortalama 5-7 yıl daha yaşayabilirler. Hastalığın çok şiddetli setrettiği, gerekli tedavi uygulanmayan köpeklerde bu süre 3 yıla düşebilir.

İki tip diabetes mellitus vardır:

*TİP 1 DİABETES MELLİTUS— Pankreasta insülin üretmesi gereken hücrelerdeki tahribat sonucu vücudun yeterli insülin üretememesiyle şekillenir. Tip 1 DM’li hastalarda eksik insülin enjeksiyon yolu ile vücuda verilir. Şeker hastası köpeklerin %99’u TİP 1 DM hastasıdır. Hastalık dişi köpeklerde iki kat fazla görülür. TİP 1 DM önlenebilir bir hastalık değildir.

*TİP 2 DİABETES MELLİTUS—Vücutta yeterli insülin hormonu salgılanır, fakat bazı sebeplerden dolayı vücut salgılanan bu hormonu randımanlı kullanamaz ya da üretilen insülin kandaki şeker düzeyini düzenleyecek nitelikte olmaz. Bu tip hastalarda insülin iğnesine gerek yoktur. Tedavi için kilo kontrolü, beslenmede değişiklik, günlük idman (yürüyüş vb.) ve ağızdan alınan glukozu düşürmeye yönelik ilaçlar yeterlidir.

Şeker hastası köpeklerin beslenmesinde değişiklik yapılmalıdır. Günlük yemeğin birkaç porsiyona bölünerek verilmesinde fayda vardır. Veteriner kliniklerinden DM’ li hayvanlar için özel üretilmiş prescription mamalardan  temin edebilirsiniz. Ev yemeği pişiriyorsanız muhakkak lifli gıdaları (fiber) tercih edin. Lifli gıdalar şekerin ve karbonhidratların bağırsakta yavaş emilmesini sağlayarak metabolizmaya yardımcı olurlar.

Eğer köpeğiniz aşırı kiloluysa muhakkak zayıflamasını sağlayın. Kilolu ve obez hayvanların şeker hastası olma ihtimali zayıf olanlara oranla kat kat fazladır.

  

Şeker hastalığının belirtileri:

*çok su içme, aşırı susuzluk çekme (polydipsia)

*çok sık idrara çıkma (polyuria)

*iştah eksikliği olmamasına rağmen kilo kaybı—metabolizma glukoz ve ketone ihtiyacını karaciğerdeki yağ ve proteinleri parçalayarak karşılar; bu da kilo kaybına sebep olur.

*görmede bozulma, ani körlük

*halsizlik, uyuşukluk

*zayıf vücut kondüsyonu

*vücuttaki yaraların geç iyileşmesi

*iştah artışı (polyphagia)

İnsulin overdose: Tip 1 şeker hastaları vücutlarındaki eksik insülini insülin iğneleri ile tamamlarlar. Bu iğneler genellikle 12 saat arayla günde 2 kez olarak uygulanır (bazı vakalarda farklı uygulamalar gerekebilir). Eğer vücuttaki insülin hormonu olması gereken seviyenin üzerine çıkarsa kandaki glukoz düşer. Bu durumdaki hayvanlarda oryantasyon bozukluğu, aşırı halsizlik, nöbet, uyku hali görülür(hypoglycemia). Böyle bir durumda köpeğe derhal yemek(ödül bisküvisi, konserve mama vb.) yedirin ve veterinerinizi arayın. Çok nadir de olsa köpek komaya girebilir.

Şeker hastalarında idrar yolları hastalıkları sık görülür çünkü bakteriler şekerin sebep olduğu seyreltik ve şekerli idrar ortamında çok rahat ürerler.

 DM’ nin sebep olduğu diğer hastalıklar:

*vücudun diğer bölümlerinde enfeksiyon (özellikle dişetleri)

*acidosis ( kandaki PH seviyesinin düşmesi)

*diabetes Ketoacidosis—kandaki kimyasallarda değişiklik (karaciğer aşırı ketone üretir)

*katarakt

*pancreatitis—pankreasın yangısı

*hyperadrenocorticism— kandaki steroid hormonlarının fazlalığı.

*damarların yapısının bozulması

*deri-cilt problemleri

*böbrek-karaciğer problemleri— böbreklerde atılması gereken maddelerin birikmesi, karaciğerde yağ birikmesi

*kaslardaki fonksiyon bozukluğuna bağlı olarak şekillenen kas zayıflığı

Şeker hastası kedilerde kortizon, glucocorticoid, kızışma önleyici (progestagen) ilaçların, steroidlerin (prednisone vb.) kullanımından sakınılmalıdır. Bu tip ilaçlar hem insulinle çakışır hem de DM’ye sebep olurlar. Şeker hastası dişi kedilerin kısırlaştırılması önerilir. Bu sayede östrogenin insülin üzerindeki etkileri ortadan kaldırılmış olur.

Categories:

admin

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir